Öz
Amaç
Üniversite dönemi, yaşam tarzı ve psikolojik değişimlerin yoğun yaşandığı bir süreç olup akıllı telefon kullanımının yaygın ve çoğu zaman aşırı olduğu bir dönemdir. Bu çalışmanın amacı, akıllı telefon bağımlılığı ile uyku kalitesi ve uyku hijyeni arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Gereç ve Yöntem
Bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, 408 üniversite öğrencisiyle yürütülmüştür. Veriler, yüzyüze uygulanan anketler aracılığıyla toplanmıştır. Anket formları; sosyodemografik özellikler, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği (ATBÖ)-Kısa Versiyonu, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Uyku Hijyeni İndeksi (UHI)’ni içermektedir.
Bulgular
Katılımcıların yaş ortalaması 20,7 ± 1,9 yıldır ve %48,5’i erkektir. ATBÖ sonuçlarına göre öğrencilerin %34,3’ünde akıllı telefon bağımlılığı saptanmıştır. Genel olarak katılımcıların %81,9’unda, akıllı telefon bağımlılığı olan grupta ise %91,4’ünde kötü uyku kalitesi görülmüştür. UHI puanları akıllı telefon bağımlılığı olan öğrencilerde anlamlı düzeyde daha yüksektir.
Sonuç
Akıllı telefon bağımlılığı yaygın olup, uyku kalitesi ve hijyenini olumsuz etkilemektedir. Kötü uyku hijyeni, düşük uyku kalitesiyle ilişkilidir. Öğrencilerin sağlığını desteklemek için sağlıklı ekran kullanımı ve uyku alışkanlıklarının teşvik edilmesi önemlidir.
Anahtar Kelimeler:
Öğrenciler, akıllı telefon, internet bağımlılığı bozukluğu, uyku, uyku hijyeni
Kaynaklar
1
Schmickler JM, Blaschke S, Robbins R, Mess F. Determinants of sleep quality: a cross-sectional study in university students. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(3):2019.
2
Nikolic A, Bukurov B, Kocic I, et al. Smartphone addiction, sleep quality, depression, anxiety, and stress among medical students. Front Public Health. 2023;11:1252371.
3
Abuhamdah SMA, Naser AY. Smart phone addiction and its mental health risks among university students in Jordan: a cross-sectional study. BMC Psychiatry. 2023;23:812.
4
Maayah MF, Nawasreh ZH, Gaowgzeh RAM, et al. Neck pain associated with smartphone usage among university students. PLoS One. 2023;18(6):e0285451.
5
Alotaibi MS, Fox M, Coman R, Ratan ZA, Hosseinzadeh H. Smartphone addiction prevalence and its association on academic performance, physical health, and mental well-being among university students in Umm Al-Qura University (UQU), Saudi Arabia. Int J Environ Res Public Health. 2022;19(6):3710.
6
Sohn SY, Krasnoff L, Rees P, Kalk NJ, Carter B. The association between smartphone addiction and sleep: a UK cross-sectional study of young adults. Front Psychiatry. 2021;12:629407.
7
Bostan C, Kalyon A. Ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ve yaşam doyumu ilişkisi. Gençlik Araştırmaları Dergisi. 2024;12(33):92-113.
8
Elkin N, Soydan AM. Halk sağlığı perspektifinden çocuklarda teknoloji bağımlılığı ve ekran maruziyeti. Sürekli Tıp EğitimiDergisi. 2024;33(4):307-315.
9
Zhang MX, Wu AM. Effects of smartphone addiction on sleep quality among Chinese university students: the mediating role of self-regulation and bedtime procrastination. Addict Behav. 2020;111:106552.
10
Liu X, Baharudin SMB. Social anxiety and smartphone addiction in Chinese university students: a moderated mediation model of rumination and gender. Healthcare (Basel). 2025;13(8):862.
11
Gümüştakım RŞ, Kuş C, Uzkar M. Daytime sleepiness and sleep hygiene in medical faculty students. Turk J Sleep Med. 2020;7(1):52-62.
12
Rathakrishnan B, Bikar Singh SS, Kamaluddin MR, et al. Smartphone addiction and sleep quality on academic performance of university students: an exploratory research. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(16):8291.
13
Güneş Z. Uyku sağlığının korunmasında uyku hijyeninin rolü ve stratejileri. Arşiv Kaynak Tarama Dergisi. 2018;27(2):188-198.
14
Lakshme SV, Sharranesh R, Yong Khang Y, Arvinder-Singh HS. Sleep quality, sleep hygiene practices and their influencing factors among Malaysian university students: a cross-sectional study. Malays Fam Physician. 2025;20:22.
15
Lane HY, Chang CJ, Huang CL, Chang YH. An investigation into smartphone addiction with personality and sleep quality among university students. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(14):7588.
16
Turgay T, Yılbaş B. Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile kas-iskelet sistemi ağrısı, depresyon ve uyku kalitesi arasındaki ilişki. Bağımlılık Dergisi. 2022;23(2):153-161.
17
Kwon M, Kim DJ, Cho H, Yang S. The smartphone addiction scale: development and validation of a short version for adolescents. PLoS One. 2013;8(12):e83558.
18
Noyan CO, Darçın AE, Nurmedov S, Yılmaz O, Dilbaz N. Akıllı telefon bağımlılığı ölçeğinin kısa formunun üniversite öğrencilerinde Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2015;16(1):73-81.
19
Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28(2):193-213.
20
Ağargün MY, Kara H, Anlar Ö. Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi’nin geçerliği ve güvenirliği. TürkPsikiyatriDergisi. 1996;7(2):107-115.
21
Özdemir PG, Boysan M, Selvi Y, Yıldırım A, Yılmaz E. Psychometric properties of the Turkish version of the Sleep Hygiene Index in clinical and non-clinical samples. Compr Psychiatry. 2015;59:135-140.
22
Zeyrek I, Tabara MF, Çakan M. Exploring the relationship of smartphone addiction on attention deficit, hyperactivity symptoms, and sleep quality among university students: a cross-sectional study. Brain Behav. 2024;14(11):e70137.
23
Baskan Ö, Çorum M, Büyükyılmaz G. Üniversite öğrencilerinde akıllı telefon bağımlılığı ile fiziksel aktivite, yorgunluk ve uyku kalitesinin ilişkisinin incelenmesi. Gümüşhane Univ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;12(1):299-305.
24
Güngör AB, Koçak O. Üniversite öğrencilerinin akıllı telefon bağımlılığı ve akademik erteleme davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi. 2020;7(2):397-419.
25
Ali RM, Zolezzi M, Awaisu A, Eltorki Y. Sleep quality and sleep hygiene behaviours among university students in Qatar. Int J Gen Med. 2023;16:2427-2439.
26
Humphries RK, Bath DM, Burton NW. Dysfunctional beliefs, sleep hygiene and sleep quality in university students. Health Promot J Austr. 2022;33(1):162-169.
27
Odabaşıoğlu ME, Dedeoğlu T, Kasırga Z, Sünbül F. Üniversite öğrencilerinde uyku hijyeni. Gümüşhane Univ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2017;6(4):204-212.
28
Kuhn T, Karsan S, Heisz JJ, Middleton LE. The differing relationships between academic discipline, sleep hygiene, and dysfunctional sleep attitudes on sleep quality and duration in Canadian university students. Front Psychol. 2024;15:1396579.
29
Molu B, YıldırımKeskin A, TaşdelenBaş M. Hemşirelik öğrencilerinin kronotipine göre uyku hijyeninin incelenmesi. J Turk Sleep Med. 2021;8(2):105-111.
30
İpekçi NN, Ataman Bor N, Öztürk M. Üniversite son sınıf öğrencilerinin geleceğe yönelik umutsuzlukları ile uyku hijyeni arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: sağlık hizmetleri meslek yüksek okulu örneği. Sağlık Akademisi Kastamonu. 2025;10(1):10-26.
