Öz
Amaç
Bu çalışmada, multipl skleroz (MS) hastalarında huzursuz bacak sendromu (HBS) sıklığını belirlemek ve HBS’nin uyku kalitesi üzerindeki etkisini değerlendirmek amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Etik Kurulu onayıyla yürütülen kesitsel çalışmaya, MS tanısıyla izlenen 151 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Cambridge–Hopkins HBS Anketi, HBS Şiddet Skalası ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi uygulanmıştır. Demografik, klinik ve radyolojik veriler kaydedilmiştir. Gruplar HBS varlığına göre karşılaştırılmış, istatistiksel analizlerde uygun parametrik ve non–parametrik testler kullanılmıştır.
Bulgular
Katılımcıların yaş ortalaması 40,6 ± 8,6 yıl olup, %68,9’u kadındı. HBS sıklığı %37,7 olarak saptandı. HBS’si olan MS grubunda yaş, Genişletilmiş Özürlülük Durum Ölçeği skoru, sekonder progresif MS ve primer progresif MS oranları ile spinal lezyon varlığı anlamlı olarak daha yüksekti (p < 0,05). HBS’si olan hastaların %63,2’sinde uyku kalitesi kötü bulundu (p = 0,01). Lojistik regresyon analizine göre HBS varlığı kötü uyku kalitesi riskini 3,37 kat artırdı (p = 0,006); ailede HBS öyküsü de bağımsız risk faktörüydü (p = 0,01).
Sonuç
MS hastalarında HBS sık görülmekte ve kötü uyku kalitesiyle ilişkili bulunmaktadır. HBS varlığı, spinal lezyonlar, yüksek engellilik düzeyi ve ileri yaş ile birlikte uyku kalitesini olumsuz etkiler. MS hastalarının takibinde HBS’nin erken tanı ve tedavisi uyku kalitesinin iyileştirilmesi açısından önem taşır.
Anahtar Kelimeler:
Multipl skleroz, huzursuz bacak sendromu, uyku kalitesi
Kaynaklar
1Merlino G, Valente M, Serafini A, Gigli GL. Restless legs syndrome: diagnosis, epidemiology, classification and consequences. Neurol Sci. 2007;28(Suppl 1):37-46.
2Chokroverty S. Editor’s corner: restless legs syndrome, a common disease uncommonly diagnosed. Sleep Med. 2003;4:91-93.
3Allen RP, Picchietti DL, Garcia-Borreguero D, et al. Restless legs syndrome/Willis-Ekbom disease diagnostic criteria: updated International Restless Legs Syndrome Study Group (IRLSSG) consensus criteria--history, rationale, description, and significance. Sleep Med. 2014;15(8):860-873.
4Manconi M, Fabbrini M, Bonanni E, et al. High prevalence of restless legs syndrome in multiple sclerosis. Eur J Neurol. 2007;14:534-539.
5Auger C, Montplaisir J, Duquette P. Increased frequency of restless legs syndrome in a French-Canadian population with multiple sclerosis. Neurology. 2005;65(10):1652-1653.
6Moreira NC, Damasceno RS, Medeiros CA, et al. Restless leg syndrome, sleep quality and fatigue in multiple sclerosis patients. Braz J Med Biol Res. 2008;41(10):932-937.
7Sieminski M, Losy J, Partinen M. Restless legs syndrome in multiple sclerosis. Sleep Med Rev. 2015;22:15-22.
8Cederberg KLJ, Jeng B, Sasaki JE, Braley TJ, Walters AS, Motl RW. Restless legs syndrome and health-related quality of life in adults with multiple sclerosis. J Sleep Res. 2020;29(3):e12880.
9Sünter G, Kılınç Ö, Berk A, et al. Restless Legs Syndrome/Willis-Ekbom Disease in Multiple Sclerosis Patients with Spinal Cord Lesions. Arch Neuropsychiatry. 2020;57(4):299-302.
10Minar M, Petrleniová D, Valkovi P. Higher prevalence of restless legs syndrome/Willis-Ekbom disease in multiple sclerosis patients is related to spinal cord lesions. Mult Scler Relat Disord. 2017;12:54-58.
11Baba C, Ozdogar AT, Özçelik S, Kaya E, Özakbaş S. Relationship between presence of spinal cord lesion and restless legs syndrome in multiple sclerosis. Somatosens Mot Res. 2022;39(2-4):116-120.
12Monschein T, Schestak C, Schillerwein-Kral C, et al. Restless Legs Syndrome in Multiple Sclerosis: Risk factors and effect on sleep quality - a case-control study. Mult Scler Relat Disord. 2021;51:102916.
13Patrick L. Restless legs syndrome: pathophysiology and the role of iron and folate. Altern Med Rev. 2007;12(2):101-112.
14Tan BK. Genetics of restless legs syndrome: evidence for a hereditary disorder. J Neurol. 2007;254(Suppl 5):68-73.
15Ekbom KA. Restless legs: a clinical study. Acta Med Scand Suppl. 1945;158:1-123. Available from: https://books.google.com/books/about/Restless_Legs.html?id=_QKC0QEACAAJ.
16Vávrová J, Kemlink D, Sonka K, et al. Restless legs syndrome in Czech patients with multiple sclerosis: an epidemiological and genetic study. Sleep Med. 2012;13(7):848-851.
17Güneş T, Emre U, Erdal Y, Yalın OÖ. Restless legs syndrome in multiple sclerosis. Arch Neuropsychiatry. 2019;58(2):94-98.
18Baier PC, Trenkwalder C. Circadian variation in restless legs syndrome. Sleep Med. 2007;8(6):645-650.
19Younis H, Shaheen N, Meshref M, et al. Restless legs syndrome in multiple sclerosis patients: Prevalence, impact, and association with disease-modifying therapies in a Saudi Arabian pilot study. Mult Scler Relat Disord. 2023;79:105014.
20Miri S, Rohani M, Sahraian MA, et al. Restless legs syndrome in Iranian patients with multiple sclerosis. Neurol Sci. 2013;34(7):1105-1108.
