Öz
Amaç
Bu araştırmanın amacı, Kuzey Kıbrıs’ta yaşayan çocukların uyku alışkanlıklarını ve bu alışkanlıkları etkileyen sosyo-demografik faktörleri belirlemektir.
Gereç ve Yöntem
Kesitsel, tanımlayıcı ve karşılaştırmalı desenle yürütülen çalışmaya, 1 Eylül 2023–1 Nisan 2024 tarihleri arasında bir çocuk polikliniğine başvuran 5–15 yaş arası 182 çocuk ve ebeveynleri katılmıştır. Çalışma için etik kurul onayı ve yazılı gönüllü onam alınmıştır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) ile toplanmış; anketin iç tutarlılık katsayısı 0,812 olarak hesaplanmıştır.
Bulgular
Katılımcıların %24,7’sinde klinik düzeyde uyku sorunu saptanmıştır. Cinsiyet ile ÇUAA toplam puanları arasında anlamlı bir fark bulunmuş (p < 0,05) ve erkek çocukların puanlarının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yaş ve eğitim düzeyine göre anlamlı bir fark saptanmamıştır (p > 0,05). Klinik uyku sorununa göre yapılan karşılaştırmalarda; gece altını ıslatma dışındaki tüm alt boyutlarda anlamlı farklılıklar bulunmuştur (p < 0,05). Bu boyutlar arasında sabah zor uyanma, uykunun bölünmesiyle ilgili parasomniler, sabah uyanma şekli, uykuya geçiş güçlüğü, uyku süresi, başkasıyla yatma ihtiyacı, gündüz uykululuğu, uyku kaygısı, uykuda solunumun bozulması ve diğer parasomniler yer almaktadır.
Sonuç
Elde edilen bulgular, çocukluk dönemindeki uyku alışkanlıklarının çok boyutlu bir şekilde ele alınması gerektiğini ve belirli demografik faktörlerin uyku kalitesi üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler:
Uyku alışkanlıkları, uyku bozuklukları, çocuk, hemşirelik, Kuzey Kıbrıs
Kaynaklar
1Bora İH, Bican A. The physiology sleep. Türkiye Klinikleri J Surg Med Sci. 2007;3(23):1-6.
2Gökduman-Şahin M. Erişkinde uyku kalitesi ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi. [Tıpta uzmanlık tezi]. Tokat: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı; 2019. Available from: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp.
3Owens JA, Spirito A, McGuinn M. The Children’s Sleep Habits Questionnaire (CSHQ): psychometric properties of a survey instrument for school-aged children. Sleep. 2000;23(8):1043-1051.
4Buysse DJ. Sleep health: can we define it? Does it matter? Sleep. 2014;37(1):9-17.
5Chaput JP, Dutil C, Featherstone R, et al. Sleep duration and health in adults: an overview of systematic reviews. Appl Physiol Nutr Metab. 2020;45(10 Suppl 2):218-231.
6Paruthi S, Brooks LJ, D’Ambrosio C, et al. Recommended amount of sleep for pediatric populations: a consensus statement of the American Academy of Sleep Medicine. J Clin Sleep Med. 2016;12(6):785-786.
7Bülbül S, Kurt G, Ünlü E, Kırlı E. Adolesanlarda uyku sorunları ve etkileyen faktörler. Çocuk Sağ. Hast. Derg. 2010;53(3):204-210.
8İşsever O, Akcay N, Bal Yılmaz H. An important subject in child care: safe sleep and sleep education. Izmir Katip Celebi Univ Health Sci J. 2021;6(2):157-161.
9Guerrero MD, Barnes JD, Chaput JP, Tremblay MS. Screen time and problem behaviors in children: exploring the mediating role of sleep duration. Int J Behav Nutr Phys Act. 2019;16(1):105.
10Jonasdottir SS, Minor K, Lehmann S. Gender differences in nighttime sleep patterns and variability across the adult lifespan: a global-scale wearables study. Sleep. 2021;44(2):zsaa169.
11Veqar Z, Ejaz Hussain M. Sleep quality improvement and exercise: a review. Int J Sci Res Publ. 2012;2(8):1-8.
12Malloggi S, Conte F, Gronchi G, Ficca G, Giganti F. Prevalence and determinants of bad sleep perception among Italian children and adolescents. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(24):9363.
13Fiş NP, Arman A, Ay P, et al. The validity and the reliability of Turkish version of Children’s Sleep Habits Questionnaire. Anadolu Psikiyatri Derg. 2010;11(2):151-160.
14Bharti B, Malhi P, Kashyap S. Patterns and problems of sleep in school going children. Indian Pediatr. 2006;43(1):35-38.
15Demir-Uysal D, Çalışır H. The relationship between sleep problems, nutrition habits and anthropometric measurements of school children. J Turk Sleep Med. 2024;11(1):60-67.
16Ünsal G, Korğalı EÜ, Tan AK, Ongun EA. Sleeping habits, sleeping problems and affecting factors in children aged 6-10. Gazi Osmanpaşa Univ Med Fac J. 2021;13(4):216-232.
17Lewien C, Genuneit J, Meigen C, Kiess W, Poulain T. Sleep-related difficulties in healthy children and adolescents. BMC Pediatr. 2021;21(1):82.
18Durmuş H, Solak Y, Kaya E, Canbolat H. Prevalence of sleep disorders in primary school children and its relationship with obesity. J Curr Pediatr. 2021;19(3):303-310.
19Kahraman ÖG, Ceylan Ş. Identification of sleep problems in children aged 0-3 years. J Hist Cult Art Res. 2018;7(3):607-620.
20Mindell JA, Owens JA. A clinical guide to pediatric sleep: diagnosis and management of sleep problems. Philadelphia, PA: Lippincott Williams & Wilkins; 2015.
21Ağadayı E, Çelik N, Başer DA. Turkish validity and reliability of the sleep disturbance scale for children. J Turk Sleep Med. 2020;7(2):65-72
22Leone MJ, Sigman M, Golombek DA. Effects of physical activity on sleep in children. Sleep Med Clin. 2017;12(2):169-176.
23Beebe DW. Cognitive, behavioral, and functional consequences of inadequate sleep in children and adolescents. Pediatr Clin North Am. 2011;58(3):649-665.
24Matricciani L, Blunden S, Rigney G, Williams MT, Olds TS. Children’s sleep needs: is there sufficient evidence to recommend optimal sleep for children? Sleep. 2013;36(4):527-534.
25Williamson AA, Mindell JA, Hiscock H, Quach J. Child sleep behaviors and sleep problems from infancy to school-age. Sleep Med. 2019;63:5-8.
26Yayan EH, Dağ YS, Zengin M, Düken M. Children with chronic disease: sleep quality in hospital. Journal of Inonu University Health Services Vocational School. 2021;9(3):886-895.
27Marcus CL, Brooks LJ, Draper KA, et al. Diagnosis and management of childhood obstructive sleep apnea syndrome. Pediatrics. 2012;130(3):e714-e755.
28Lionetti F, Dellagiulia A, Verderame C, et al. The Children’s Sleep Habits Questionnaire: Identification of sleep dimensions, normative values, and associations with behavioral problems in Italian preschoolers. Sleep Health. 2021;7(3):390-396.
29Stafford CF, Ward C, Ward SLD, Sanchez-Lara PA. Characterization of sleep habits of children with Sotos syndrome. Am J Med Genet A. 2021;185(9):2815-2820.
30Mindell JA, Sadeh A, Kohyama J, How TH. Parental behaviors and sleep outcomes in infants and toddlers: a cross-cultural comparison. Sleep Med. 2010;11(4):393-399.
31Hale L, Guan S. Screen time and sleep among school-aged children and adolescents: a systematic literature review. Sleep Med Rev. 2015;21:50-58.
32Shochat T, Cohen-Zion M, Tzischinsky O. Functional consequences of inadequate sleep in adolescents: a systematic review. Sleep Med Rev. 2014;18(1):75-87.
