Öz
Amaç
Hemifasiyal spazm (HFS), fasial sinir tarafından innerve edilen haslarda kaslarda uyku sırasında da devam eden düzensiz spazmlarla karakterize hiperkinetik bir hareket bozukluğudur. Bu çalışmada, HFS hastalarında uyku kalitesinin ve ilişkili faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır.
Gereç ve Yöntem
Çalışmaya HFS tanısı olan 67 hasta ve 59 kontrol olgu dahil edildi. Hastaların spazm şiddeti ve hastalık süresi kaydedildi. Hem HFS hastaları hem de kontrol grubundaki katılımcılara Beck Depresyon Envanteri, Beck Anksiyete Envanteri, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Epworth Uykululuk Ölçeği ve Algılanan Stres Ölçeği uygulandı, uyku latansları ve uyku etkinlikleri kaydedildi
Bulgular
Kontrol grubuyla karşılaştırıldığında, HFS hastalarının Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi, Beck Depresyon Envanteri ve Algılanan Stres Ölçeği skorları daha yüksek,uyku latansları daha uzun ve uyku etkinlikleri daha düşük bulundu. Uyku kalitesi ile spazm şiddeti veya hastalık süresi arasında ilişki bulunmazken Beck Depresyon Envanteri, Beck Anksiyete Envanteri ve Algılanan Stres Ölçeği puanlarıyla pozitif korelasyon saptandı Uyku kalitesinin ve uyku latansının en önemli yordayıcısı Beck Depresyon Envanteri puanı iken uyku etkinliğinin en önemli yordayıcıları Beck Depresyon Envanteri ve Algılanan Stres skorları idi.
Sonuç
HFS hastalarında uyku kalitesinde bozulma, başta depresyon olmak üzere psikojenik belirtilere ikincil olarak gelişebilir. Hasta takibi ve tedavi planlamasında uyku kalitesi, depresyon ve diğer psikojenik faktörler, motor bulgular kadar dikkate alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler:
Hemifasiyal spazm, hiperkinetik hareket bozuklukları, uyku kalitesi, uyku etkinliği, depresyon, anksiyete
Kaynaklar
1Wang A, Jankovic J. Hemifacial spasm: clinical findings and treatment. Muscle Nerve. 1998;21(12):1740-1747.
2Incirli SU, Yilmaz R, Akbostanci MC. Hemifacial spasm in sleep - a polysomnographic study. J Clin Neurosci. 2019;64:160-162.
3Yilmaz HN, Bilen S. Evaluation of non-motor symptoms in cervical dystonia, hemifacial spasm, and blepharospasm patients and their correlation with motor symptoms. Neurol Sci. 2023;44(11):4077-4086.
4Jankovic J, Schwartz K, Donovan DT. Botulinum toxin treatment of cranial-cervical dystonia, spasmodic dysphonia, other focal dystonias and hemifacial spasm. J Neurol Neurosurg Psychiatry. 1990;53(8):633-639.
5Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28(2):193-213.
6Ağargün MY, Kara H, Anlar Ö. The validity and reliability of the Pitzburgh Sleep quality index. Turkish Journal of Psychiatry. 1996;7(2):107-115.
7Johns MW. A new method for measuring daytime sleepiness: the Epworth Sleepiness Scale. Sleep. 1991;14(6):540-545.
8Izci B, Ardic S, Firat H, Sahin A, Altinors M, Karacan I. Reliability and validity studies of the Turkish version of the Epworth Sleepiness Scale. Sleep and Breathing. 2008;12(2):161-168.
9Beck AT, Ward CH, Mendelson M, Mock J, Erbaugh J. An inventory for measuring depression. Arch Gen Psychiatry. 1961;4:561-571.
10Hisli N. Beck depresyon envanterinin üniversite öğrencileri için geçerliği, güvenirliği. Psikol Derg. 1989;7(23):3-13.
11Hisli N. Beck depresyon envanterinin geçerliği üzerine bir çalışma. Psikol Derg. 1988;6(22):118-126.
12Beck AT, Epstein N, Brown G, Steer RA. An inventory for measuring clinical anxiety: Psychometric properties. J Consult Clin Psychol. 1988;56(6):893-897.
13Ulusoy M, Şahin N, Erkmen H. Turkish version of the Beck Anxiety Inventory: psychometric properties. J Cogn Psychother 1998;12(2):163-172.
14Cohen S, Kamarck T, Mermelstein R. A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior. 1983;24(4):385-396.
15Bilge A., Öğce F, Ekti Genç R, Tuna Oran N. Psychometric properties of a Turkish version of the perceived stress scale. Journal of Ege University Nursing Faculty. 2009;2:61-72
16Li T, Feng Z, Song C, Liang Z. Hemifacial spasm is not affected by state of consciousness: a case report. Eur J Med Res. 2021;26:138.
17Montagna P, Imbriaco A, Zucconi M, Liguori R, Cirignotta F, Lugaresi E. Hemifacial spasm in sleep. Neurology 1986;36:270-273.
18Yong MH, Allen JC Jr, Prakash KM, Tan EK. Differentiating non-motor symptoms in Parkinson’s disease from controls and hemifacial spasm. PLoS One. 2013;8(2):e49596.
19Ferrazzano G, Berardelli I, Conte A, Baione V, Concolato C, Belvisi D, et al. Motor and non-motor symptoms in blepharospasm: clinical and pathophysiological implications. J Neurol. 2019;266(11):2780-2785.
20Au WL, Tan LC, Tan AK. Hemifacial spasm in Singapore: clinical characteristics and patients ‘ perceptions. Ann Acad Med Singap. 2004;33(3):324-328.
21Dong H, Fan S, Luo Y, Peng B. Botulinum toxin relieves anxiety and depression in patients with hemifacial spasm and blepharospasm. Neuropsychiatr Dis Treat. 2018;15:33-36.
22Setthawatcharawanich S, Sathirapanya P, Limapichat K, Phabphal K, Lim I. Factors associated with quality of life in hemifacial spasm and blepharospasm during long-term treatment with botulinum toxin. Qual Life Res. 2011;20(9):1519-1523.
23Wei JS, Hu X, Xia L, Shang J, Han Q, Zhang DY. Evaluation of the effect of botulinum toxin A on the physical and mental health of patients with hemifacial spasm. Neurologia. 2024;39(7):540-548.
