Öz
Amaç
Bu çalışmanın amacı, Ebeveynlerin Çocukların Horlamasına İlişkin Bilgi-Tutum-Uygulamalarının Değerlendirilmesi ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik analizlerinin yapılmasıdır.
Gereç ve Yöntem
Metodolojik desenle yürütülen bu çalışmada, 25 maddeden oluşan orijinal ölçek Türkçe’ye çevrilmiş ve kapsam geçerliliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Verilerin toplanması çevrim içi olarak gerçekleştirilmiş ve çalışmaya 1–18 yaş arası çocuğu olan 201 ebeveyn katılmıştır. Katılımcı sayısı, ölçek madde sayısının yaklaşık sekiz katı olup, örneklem büyüklüğü araştırma için yeterli kabul edilmektedir. Verilerin analizinde açıklayıcı faktör analizi , doğrulayıcı faktör analizi, madde-toplam puan korelasyonları ve Cronbach’s alfa katsayısı kullanılmıştır. Test-tekrar test yöntemiyle ölçüm tutarlılığı değerlendirilmiştir.
Bulgular
Ölçeğin Türkçe formu yüksek kapsam geçerliliği (kapsam geçerlik indeksi =0,92) ve iç tutarlılık (Cronbach’s α = 0,95) göstermiştir. Faktör analizleri sonucunda ölçek dört faktörlü yapısını korumuş ve toplam varyansın %76’sını açıklamıştır. Madde-toplam korelasyonları 0,36–0,80 arasında değişmiştir. Test-tekrar test sonuçları, zamanlar arası tutarlılığı desteklemiştir. Katılımcıların %53,7’si çocuklarda horlama hakkında bilgi sahibi olduğunu belirtmiş, %32,3’ü ise horlayan çocuklarını doktora götürdüğünü ifade etmiştir.
Sonuç
Ölçeğin Türkçe versiyonu, ebeveynlerin çocuk horlamasına ilişkin bilgi, tutum ve uygulamalarını geçerli ve güvenilir şekilde değerlendirebilecek bir araçtır.
Anahtar Kelimeler:
Horlama, ebeveynler, çocuk, anketler, geçerlik ve güvenirlik
Kaynaklar
1Mindell JA, Owens JA. A clinical guide to pediatric sleep: diagnosis and management of sleep problems. 3rd ed. Philadelphia (PA): Lippincott Williams & Wilkins; 2015.
2Marcus CL, Brooks LJ, Draper KA, Gozal D, Halbower AC, Jones J, et al. Diagnosis and management of childhood obstructive sleep apnea syndrome. Pediatrics. 2012;130(3):e714-e755.
3Lumeng JC, Chervin RD. Epidemiology of pediatric obstructive sleep apnea. Proc Am Thorac Soc. 2008;5(2):242-252.
4Boss EF, Links AR, Saxton R, Cheng TL, Beach MC. Parent experience of care and decision making for children who snore. JAMA Otolaryngol Head Neck Surg. 2017;143(3):218-225.
5Ali Khan I. Role of adenotonsillectomy and tonsillectomy in children with Down syndrome who develop obstructive sleep apnea with obesity as a risk factor. Int J Pediatr. 2022;2022:1-8.
6Xu S, Wu Y, Wu J. Pediatric obstructive sleep apnea and neurocognitive outcomes. Sleep Med. 2020;67:90-96.
7Zhao L, Liu H, Zhang Y. Sleep disorders in children: diagnosis and treatment approaches. Front Pediatr. 2021;9:643439.
8Reynaud M, Malaterre J, Collet P. Pediatric sleep disturbances: current diagnosis and treatment options. Sleep Med Clin. 2018;13(2):187-197.
9O’Brien LM, Mervis CB, Holbrook CR, Bruner JL, Klaus CJ, Gozal D. Neurobehavioral correlates of sleep-disordered breathing in children. J Sleep Res. 2004;13(4):447-454.
10Glendor U. Sleep and behavioral problems in children: a literature review. Scand J Psychol. 2009;50(6):497-507.
11Todero C, Hoshide S, Hess D. Sleep disorders and their impact on pediatric health. J Pediatr Health Care. 2019;33(5):501-510.
12Fallone G, Owens JA, Deane J. Sleepiness in children and adolescents: clinical implications. Sleep Med Rev. 2002;6(4):287-306.
13Beebe DW. Cognitive, behavioral, and functional consequences of inadequate sleep in children and adolescents. Pediatr Clin North Am. 2011;58(3):649-665.
14Pintar M, Vujovic N, Kljakovic M. The impact of sleep disorders on quality of life in children. Eur J Pediatr. 2016;175(10):1307-1314.
15Chervin RD, Ruzicka DL, Giordani BJ, Weatherly RA, Dillon JE, Hodges EK, et al. Sleep-disordered breathing, behavior, and cognition in children before and after adenotonsillectomy. Pediatrics. 2006;117(4):e769-e778.
16Ong AS, Chan AS. Pediatric sleep disorders: a clinical overview. Pediatr Health Med, 2018;9:123-132.
17Nunnally JC. Psychometrictheory. 2nd ed. McGraw-Hill; 1978.
18Guo S, Hu X, Wang X, et al. Development and validation of the parental knowledge-attitude-practice scale on children’s snoring. BMC PrimaryCare. 2024;25(1):110.
19Özdamar K. İstatistiksel veri analizi. 7th ed. Kaan Kitabevi; 1999.
20Özdamar K. İstatistiksel paket programlar ve veri analizi. 6th ed. Kaan Kitabevi; 2004.
21Akgül A. Tıbbi araştırmalarda istatistiksel analiz teknikleri: SPSS uygulamaları. Ankara: Yüksek Öğretim Kurulu Matbaası; 1997.
22Stevens JP. Applied multivariate statistics for the social sciences. 3rd ed. Mahwah (NJ): Lawrence Erlbaum Associates; 1996.
23Pallant J. SPSS survivalmanual: a step-by-step guideto data analysisusing SPSS for Windows. 2nd ed. Open UniversityPress; 2005.
24Tezbaşaran AC. Likert tipi ölçek geliştirme kılavuzu. Ege Üniversitesi; 1997.
25Büyüköztürk Ş. İstatistiksel analiz teknikleri. Pegem A Yayıncılık; 2002.
