Öz
Amaç
Crohn hastalığında (CH) uyku bozuklukları, azalmış uyku kalitesi, yorgunluk ve psikolojik eş hastalıkların (ör. anksiyete, depresyon) klinik önemi giderek daha fazla kabul görmektedir. Bu çalışma, 2006-2024 döneminde CH ve uyku ile ilişkili faktörler üzerine yapılan bilimsel literatürü bibliyometrik olarak haritalandırarak araştırma eğilimlerini, başlıca katkıda bulunanları ve iş birliği ağlarını belirlemeyi amaçladı.
Gereç ve Yöntem
Web of Science Core Collection’dan elde edilen 229 İngilizce makale ve derleme incelendi. Bibliometrix, VOSviewer ve Scimago Graphica yazılımları kullanılarak bibliyometrik yöntemler ve ağ görselleştirmeleri gerçekleştirildi. Analiz kapsamında betimleyici istatistikler, ortak yazarlık ağları, dergi/kaynak ortak-atıf haritalaması, anahtar kelime ortak-kullanım analizi, tematik evrim ve güncel konu başlıkları değerlendirildi.
Bulgular
2016’dan itibaren yayınlarda belirgin bir artış gözlendi; öne çıkan yazar ve kurum kümeleri belirlendi. Temel araştırma temaları CH, uyku, yorgunluk, yaşam kalitesi, depresyon ve anksiyete olarak saptandı; son yıllarda özellikle uyku kalitesi ve anksiyete konuları öne çıktı. Ortak-atıf analizleri, gastroenteroloji, uyku tıbbı ve psikosomatik araştırmalar arasındaki disiplinlerarası bağlantıları ortaya koydu.
Sonuç
Bu çalışma, gelişen araştırma alanına kapsamlı bir bakış sunarak CH’nin klinik yönetiminde ruh sağlığı ve uyku kalitesinin artan önemini vurgulamaktadır. Bulgular, disiplinlerarası araştırmaların sürdürülmesi ve gelecekteki çalışmalarda uyku ile ilişkili faktörlerin entegrasyonu gerekliliğini ortaya koymaktadır.
