Öz
Amaç
Bu çalışma, farklı çalışma düzenlerine sahip polis memurları ve öğretmenler arasında kronotip ile beslenme tutumları, duygu durumu ve uyku kalitesi arasındaki ilişkileri karşılaştırmayı amaçlamıştır.
Gereç ve Yöntem
Bu kesitsel, karşılaştırmalı çalışma 176 katılımcıyla (104 öğretmen ve 72 polis memuru) gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar demografik verileri, beslenme alışkanlıklarını, Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği, Sabahçıl–Akşamcıl Testi, Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksini içeren çevrimiçi bir anketi doldurmuştur.
Bulgular
Polis memurlarının beslenme durumunun, öğretmenlerin beslenme durumuna göre çalışma düzenlerinden daha fazla etkilendiği gözlemlenmiştir (p < 0,05). Kronotip açısından, polislerin çoğu ara tip, öğretmenlerin ise çoğunluğunun sabahçıl olduğu görülmüştür (p < 0,05). Öğretmenler, polis memurlarına kıyasla daha iyi bir uyku kalitesi bildirdiler; ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p > 0,05). Akşam ve ara tip katılımcıların depresyon, kaygı ve stres puanları, sabahçıl katılımcılara göre daha yüksektir (öğretmenlerde 2 ila 4 kat; polis memurlarında 5 ila 6 kat daha yüksek). Ayrıca akşamcıl polis memurlarının uyku kalitesinin sabahçıllara kıyasla yaklaşık 2 kat daha kötü olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç
Bu bulgular, özellikle dönüşümlü vardiyalı çalışan polislerde, ara ve akşam kronotiplerinin duygu durumu ve uyku kalitesi üzerinde daha büyük bir olumsuz etkiye yol açabileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler:
Beslenme, duygu durumu, kronotip, öğretmen, polis, sirkadiyen ritim, uyku
Kaynaklar
1
Roenneberg T, Kumar CJ, Merrow M. The human circadian clock entrains to sun time. Curr Biol. 2007;17(2).
2
Chen S, Liu Q, Yan J. The influence of shift work: a bibliometric analysis of research progress and frontiers on health effects. Chronobiol Int. 2024;41(4):577-586.
3
Reytor-González C, Simancas-Racines D, Román-Galeano NM, et al. Chrononutrition and energy balance: how meal timing and circadian rhythms shape weight regulation and metabolic health. Nutrients. 2025;17(13):2135.
4
Mortimer T, Smith JG, Muñoz-Cánoves P, Benitah SA. Circadian clock communication during homeostasis and ageing. Nat Rev Mol Cell Biol. 2025;26(4):314-331.
5
Adan A, Archer SN, Hidalgo MP, Di Milia L, Natale V, Randler C. Circadian typology: a comprehensive review. Chronobiol Int. 2012;29(9):1153-1175.
6
Fagiani F, Di Marino D, Romagnoli A, et al. Molecular regulations of circadian rhythm and implications for physiology and diseases. Signal Transduct Target Ther. 2022;7(1):41.
7
Frangopoulos F, Nicolaou I, Zannetos S, et al. Setting objective clinical assessment tools for circadian rhythm sleep-wake disorders: a community-based cross-sectional epidemiological study. Nat Sci Sleep. 2021;13:791-802.
8
Wright KP Jr, McHill AW, Birks BR, Griffin BR, Rusterholz T, Chinoy ED. Entrainment of the human circadian clock to the natural light-dark cycle. Curr Biol. 2013;23(16):1554-1558.
9
Esen H, Hatipoğlu T, Cihan A, Fiğlali N. Expert system application for prioritizing preventive actions for shift work: shift expert. Int J Occup Saf Ergon. 2019;25(1):123-137.
10
Kosmadopoulos A, Kervezee L, Boudreau P, et al. Effects of shift work on the eating behavior of police officers on patrol. Nutrients. 2020;12(4):999.
11
Raji OE, Kyeremah EB, Sears DD, St-Onge MP, Makarem N. Chrononutrition and cardiometabolic health: an overview of epidemiological evidence and key future research directions. Nutrients. 2024;16(14):2332.
12
Verde L, Di Lorenzo T, Savastano S, Colao A, Barrea L, Muscogiuri G. Chrononutrition in type 2 diabetes mellitus and obesity: a narrative review. Diabetes Metab Res Rev. 2024;40(2).
13
Erkılıç TO, et al. Krono-beslenme (chrono-nutrition): sirkadiyen ritme uyumlu beslenme yaklaşımıyla metabolik hastalıkların önlenmesi ve yönetimi. Avrasya Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2025;1:44-54.
14
Mentzelou M, Papadopoulou SK, Psara E, et al. Chrononutrition in the prevention and management of metabolic disorders: a literature review. Nutrients. 2024;16(5):722.
15
Smith HA, Betts JA. Nutrient timing and metabolic regulation. J Physiol. 2022;600(6):1299-1312.
16
Magalhães ACO, Marques CG, Lucin GA, et al. The relationship between sleep- and circadian rhythm-related parameters with dietary practices and food intake of sedentary adults: a cross-sectional study. Sleep Biol Rhythms. 2023;22(1):113-124.
17
Pekcan G. Beslenme durumunun saptanması. Baysal A, Aksoy M, Besler T ve ark. editörler. Diyet el kitabı. 8. baskı. Hatipoğlu Basım ve Yayım San. Tic. Ltd. Şti; 2014. s. 67-143.
18
World Health Organization. BMI classification. Accessed October 3, 2023. http://www.euro.who.int/en/health-topics/disease-prevention/nutrition/a-healthy-lifestyle/body-mass-index-bmi
19
Tekkurşun Demir G, Cicioğlu Hİ. Sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ): geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2019;4(2):256-274.
20
Horne JA, Östberg OA. Self-assessment questionnaire to determine morningness-eveningness in human circadian rhythms. International Journal of Chronobiology. 1976;4(2):97-110.
21
Pündük Z, Gür H, Ercan İ. Sabahçıl-akşamcıl anketi Türkçe uyarlamasında güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi. 2005;16(3):190-204.
22
Henry JD, Crawford JR. The short-form version of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS-21): construct validity and normative data in a large non-clinical sample. British Journal of Clinical Psychology. 2005;44(2):227-239.
23
Mahmoud JS, Staten R, Hall LA, Lennie TA. The relationship among young adult college students’ depression, anxiety, stress, demographics, life satisfaction, and coping styles. Issues Ment Health Nurs. 2012;33(3):149-156.
24
Yılmaz Ö, Boz H, Arslan A. Depresyon Anksiyete Stres Ölçeğinin (DASS 21) Türkçe kısa formunun geçerlilik-güvenilirlik çalışması. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2017;2(2):78-91.
25
Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28(2):193-213.
26
Ağargün M. Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi. 1996;7:107-115.
27
Montaruli A, Castelli L, Mulè A, et al. Biological rhythm and chronotype: new perspectives in health. Biomolecules. 2021;11(4):487.
28
Frayn K. Human metabolism: a regulatory perspective. 4th ed. Wiley-Blackwell; 2019.
29
Franzago M, Alessandrelli E, Notarangelo S, Stuppia L, Vitacolonna E. Chrono-nutrition: circadian rhythm and personalized nutrition. Int J Mol Sci. 2023;24(3):2571.
30
Barrea L, Frias-Toral E, Aprano S, et al. The clock diet: a practical nutritional guide to manage obesity through chrononutrition. Minerva Med. 2022;113(1):172-188.
31
van der Merwe C, Münch M, Kruger R. Chronotype differences in body composition, dietary intake and eating behavior outcomes: a scoping systematic review. Adv Nutr. 2022;13(6):2357-2405.
32
Paul S, Hanna L, Harding C, et al. Output from VIP cells of the mammalian central clock regulates daily physiological rhythms. Nat Commun. 2020;11(1):1453.
33
Flanagan A, Bechtold DA, Pot GK, Johnston JD. Chrono-nutrition: from molecular and neuronal mechanisms to human epidemiology and timed feeding patterns. J Neurochem. 2021;157(1):53-72.
34
Ekiz Erim S, Sert H. The relationship between chronotype and obesity: a systematic review. Chronobiol Int. 2023;40(4):529-541. Godos J, Castellano S, Ferri R, et al. Mediterranean diet and chronotype: data from Italian adults and systematic review of observational studies. Exp Gerontol. 2023;181:112284.
35
Godos J, Castellano S, Ferri R, et al. Mediterranean diet and chronotype: data from Italian adults and systematic review of observational studies. Exp Gerontol. 2023;181:112284.
36
Zhang R, Cai X, Lin C, et al. The association between metabolic parameters and evening chronotype and social jetlag in non-shift workers: a meta-analysis. Front Endocrinol (Lausanne). 2022;13:1008820.
37
Teixeira GP, Guimarães KC, Soares AGNS, et al. Role of chronotype in dietary intake, meal timing, and obesity: a systematic review. Nutr Rev. 2022;81(1):75-90.
38
Köleoğlu MB, Kenger EB. Determination of the relationship between Three-Factor Eating Scale and chronotypes in healthcare workers. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi. 2024;6(3):467-475.
39
World Health Organization. WHO technical meeting on sleep and health. Accessed October 10, 2025. https://www.aeronautas.org.br/images/_sna/_noticias/WHO_technical_meeting_sleep_health.pdf
40
Office of the Assistant Secretary for Health. Sleep - Healthy People 2030. Accessed October 10, 2025. https://odphp.health.gov/healthypeople/objectives-and-data/browse-objectives/sleep/increase-proportion-adults-who-get-enough-sleep-sh-03
41
Karahan A, Abbasoğlu A, Uğurlu Z, Avcı Işık S, Kılıç G, Özhan Elbaş N. Hemşirelerin çalıştıkları şiftlere ve kronotip özelliklerine göre uyku kalitesi, yorgunluk ve dikkat durumlarının belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2020;11(2):98-105.
42
Molu B, Tuna PT, Keskin AY, Tuna Hİ. Determination of chronotype, quality of life, sleep quality, and social jetlag in shift working nurses. Journal of Turkish Sleep Medicine. 2023;10:48-53.
43
James L, James S, Atherley L. The effects of shift-work schedules on the sleep, health, safety, and quality of life of police employees during the COVID-19 pandemic. Front Psychol. 2023;14:1128629.
44
Sharma L, Pedlar CR, Burgess PW, Kanagasabai S, Ronca F. Acute and long-term sleep measurements produce opposing results on sleep quality in 8 and 12 hour shift patterns in law enforcement officers. J Sleep Res. 2023;32(5).
45
Xue L, Chen Y, Wang H, Peng Y, Li Y, Wang Y. Sleep status and influencing factors of primary and secondary school teachers in China. Front Public Health. 2025;13:1661255. Published 2025 Sep 26.
46
Li B, Liao G, Lee PMY, et al. Association between matched chronotype and poor mental health among shift workers: a systematic review and meta-analysis. J Epidemiol Community Health. 2023;77(8):485-493.
47
Zou H, Zhou H, Yan R, Yao Z, Lu Q. Chronotype, circadian rhythm, and psychiatric disorders: recent evidence and potential mechanisms. Front Neurosci. 2022;16:811771.
48
Zhao Y, Liao JW, Huang QT. Role of chronotype in depression. World J Psychiatry. 2025;15(10):109087.
49
Lee S, Jung HN, Ryu J, Jung WC, Kim YM, Kim H. Relationship between chronotype and depressive symptoms among newly hired hospital nurses in the Republic of Korea. Ann Occup Environ Med. 2022;34.
50
Togo F, Yoshizaki T, Komatsu T. Association between depressive symptoms and morningness-eveningness, sleep duration and rotating shift work in Japanese nurses. Chronobiol Int. 2017;34(3):349-359.
