Öz
Amaç
Obstrüktif uyku apnesi (OSA), hava yolunda tekrarlayan tıkanıklıklar nedeniyle uykuyu kesintiye uğratan yaygın bir durumdur. Bu çalışma, hızlı göz hareketi olmayan (NREM) uyku aşamalarındaki uyku iğcikleri özelliklerinin OSA şiddetinin güvenilir belirteçleri olarak kullanılarak tanı ve tedavi yönetimine katkı sağlayıp sağlamayacağını araştırmaktadır.
Gereç ve Yöntem
2019 yılında, Kudüs Hastanesi Uyku Bozuklukları Merkezi’nde tedavi gören 37 hasta üzerinde kesitsel bir çalışma gerçekleştirildi. Gece boyunca polisomnografi uygulandı ve NREM N2 ve N3 aşamalarında uyku iğcik parametreleri [frekans (Hz), süre (saniye) ve yoğunluk (iğcik/dakika)] manuel olarak analiz edildi. Katılımcılar, Apne-Hipopne İndeksi (AHI) kullanılarak OSA şiddetine göre sınıflandırıldı [normal (AHI <5), hafif (5-15), orta (15-30) ve şiddetli (>30)]. Gündüz uykululuk ve uykusuzluğu değerlendirmek için sırasıyla Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS) ve Uykusuzluk Şiddet İndeksi (ISI) kullanıldı.
Bulgular
Katılımcıların %56,8’i 30’dan yüksek AHI değeri ile şiddetli OSA’ya sahipti. Ortalama ISI skoru 19,45 [standart sapma (SS) =6,24] idi, bu da orta ila şiddetli uykusuzluğu gösteriyordu, ve ortalama ESS skoru 10,18 (SS =5,29) idi, bu da orta derecede gündüz uykululuğu yansıtıyordu. Ortalama uyku süresi 5,64 saat (SS =1,02) ve uyku verimliliği %75,36 (SS =10,96) olarak bulundu. NREM N2’de, iğcik sıklığı şiddetli OSA’da (12,96 Hz, SS = 0,05) hafif ila orta dereceli OSA'ya (13,05 Hz, SS = 0,10; p=0,01, Cohen’s d=0,65) göre anlamlı şekilde daha düşüktü ve süresi daha kısaydı (0,66 sn, SS =0,09 vs. 0,80 sn, SS =0,19; p=0,029). İğcik yoğunluğu Oksijen Desatürasyon İndeksi (ODI; ρ=0,72, p=0,007) ile korelasyon gösteriyordu. NREM N3’te anlamlı bir farklılık gözlenmedi (p>0,05).
Sonuç
NREM N2’deki uyku iğcikleri sıklığı ve süresi, OSA’nın ciddiyetiyle birlikte daha düşüktü, bu da potansiyel tanısal değeri olduğunu düşündürmektedir. Ancak, NREM N3’te herhangi bir fark gözlemlenmedi, bu da bu parametrenin daha büyük kohortlarda daha fazla araştırılması gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Apne/Hipopne İndeksi, obstrüktif uyku apnesi sendromu, iğcik frekansı, Hipopne İndeksi
Kaynakça
Mannarino MR, Di Filippo F, Pirro M. Obstructive sleep apnea syndrome. Eur J Intern Med. 2012;23(7):586-593.
Young T, Peppard PE, Gottlieb DJ. Epidemiology of obstructive sleep apnea: a population health perspective. Am J Respir Crit Care Med. 2002;165(9):1217-1239.
Huang X, Zhang Z, Lan X, et al. The association between hypoxic burden and the risk of cognitive impairment in patients with obstructive sleep apnea. Sleep. 2025;48(3):zsae269.
Zhang X, Zhou H, Liu H, Xu P. Role of oxidative stress in the occurrence and development of cognitive dysfunction in patients with obstructive sleep apnea syndrome. Mol Neurobiol. 2024;61(8):5083-5101.
Fietze I, Laharnar N, Obst A, et al. Prevalence and association analysis of obstructive sleep apnea with gender and age differences-results of SHIP trend. J Sleep Res. 2019;28(5):e12770.
Gold AR, Dipalo F, Gold MS, O’Hearn D. The symptoms and signs of upper airway resistance syndrome: a link to the functional somatic syndromes. Chest. 2003;123(1):87-95.
Kerkamm F, Dengler D, Eichler M, et al. Sleep architecture and sleep-related breathing disorders of seafarers on board merchant ships: a polysomnographic pilot field study on the high seas. Int J Environ Res Public Health. 2023;20(4):3168.
Garde AJB, Gibson NA, Samuels MP, Evans HJ. Recent advances in paediatric sleep disordered breathing. Breathe (Sheff). 2022;18(3):220151.
Purcell S, Manoach D, Demanuele C, et al. Characterizing sleep spindles in 11,630 individuals from the National Sleep Research Resource. Nat Commun. 2017;8(1):15930.
Andrillon T, Nir Y, Staba RJ, et al. Sleep spindles in humans: insights from intracranial EEG and unit recordings. 2011;31(49):17821-17834.
Carvalho DZ, Gerhardt GJ, Dellagustin G, et al. Loss of sleep spindle frequency deceleration in obstructive sleep apnea. Clin Neurophysiol. 2014;125(2):306-312.
Fogel SM, Smith CT. The function of the sleep spindle: a physiological index of intelligence and a mechanism for sleep-dependent memory consolidation. Neurosci Biobehav Rev. 2011;35(5):1154-1165.
Gruber R, Wise MS. Sleep spindle characteristics in children with neurodevelopmental disorders and their relation to cognition. Neural Plast. 2016;2016(1):4724792.
Cope ZA, Powell SB, Young JW. Modeling neurodevelopmental cognitive deficits in tasks with cross-species translational validity. Genes Brain Behav. 2016;15(1):27-44.
Madaeva I, Berdina O, Titova E, Kolesnikova L. Pattern of “sleep spindles” in obstructive sleep apnea patients. Eur Phys J Spec Top. 2024;233(3):699-703.
Kizilkilic EK, Karadeniz D, Senel GB. Attention and executive function impairments in obstructive sleep apnea are associated with decreased sleep spindles. Acta Neurol Belg. 2024;124:1507-1515.
Marchi NA, Allali G, Heinzer R. Obstructive sleep apnea, cognitive impairment, and dementia: is sleep microstructure an important feature? Sleep. 2024;47(12):zsae161.
Benkirane O, Mairesse O, Peigneux P. Impact of CPAP therapy on cognition and fatigue in patients with moderate to severe sleep apnea: a longitudinal observational study. Clocks Sleep. 2024;6(4):789-816.
Saunamäki T, Huupponen E, Loponen J, Himanen SL. CPAP treatment partly normalizes sleep spindle features in obstructive sleep apnea. Sleep Disord. 2017;2017:2962479.
Gurkan CG, Sarac S, Memis EY, Ozbaki F. The deficiencies of epworth sleepiness scale in the evaluation of excessive daytime sleepiness in obstructive sleep apnea and related factors. Sleep Breath. 2025;29(1):62.
Emert SE, Dietch JR, Bramoweth AD, Kelly K, Taylor DJ. Psychometric evaluation of the Insomnia Severity Index in U.S. college students. Behav Ther. 2024;55(5):990-1003.
Frenkel S, Amaranayake A, Molesworth C, Orellana L, Southcott AM. Allowing ad libitum sleep during overnight polysomnography affects multiple sleep latency test results in patients being assessed for hypersomnolence. J Clin Sleep Med. 2024;20(12):1937-1943.
Abu K, Khraiche ML, Amatoury J. Obstructive sleep apnea diagnosis and beyond using portable monitors. Sleep Med. 2024;113:260-74.
Malhotra A, Ayappa I, Ayas N, et al. Metrics of sleep apnea severity: beyond the apnea-hypopnea index. Sleep. 2021;44(7):zsab030.
Zhang X, Zhang X, Huang Q, Lv Y, Chen F. A review of automated sleep stage based on EEG signals. Biocybernetics Biomed Eng. 2024;44(3):651-673.
Mohammadi H, Aarabi A, Rezaei M, Khazaie H, Brand S. Sleep spindle characteristics in obstructive sleep apnea syndrome (OSAS). Front Neurol. 2021;12:598632.
Himanen SL, Virkkala J, Huupponen E, Hasan J. Spindle frequency remains slow in sleep apnea patients throughout the night. Sleep Med. 2003;4(3):229-34.
Ondze B, Espa F, Dauvilliers Y, Billiard M, Besset A. Sleep architecture, slow wave activity and sleep spindles in mild sleep disordered breathing. Clin Neurophysiol. 2003;114(5):867-874.
Murata Y, Colonnese MT. Thalamic inhibitory circuits and network activity development. Brain Res. 2019;1706:13-23.
Nicolas A, Petit D, Rompré S, Montplaisir J. Sleep spindle characteristics in healthy subjects of different age groups. Clin Neurophysiol. 2001;112(3):521-527.
Yetkin O, Aydogan D. Effect of CPAP on sleep spindles in patients with OSA. Respir Physiol Neurobiol. 2018;247:71-73.
Parker JL, Appleton SL, Adams RJ, et al. The association between sleep spindles and cognitive function in middle-aged and older men from a community-based cohort study. Sleep Health. 2023;9(5):774-785.
Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, et al. Clinical practice guideline for diagnostic testing for adult obstructive sleep apnea: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. 2017;13(3):479-504.
