Öz
Amaç
Uyku bozuklukları duygusal zorluk ve işlevsellikteki bozulmalar ile güçlü ilişkileri nedeniyle iş sağlığı alanında giderek artan bir endişe kaynağına dönüşmüştür. Şiddetli uykusuzluk çeken çalışanlar, anksiyete ve depresyon gibi afektif belirtiler açısından yüksek risk altındadır. Ancak, bu etkilerin işle ilgili davranışsal örüntülere bağlı olarak değişebileceği söylenebilir. Bu bağlamda, aşırı çalışma dürtüsü ile karakterize olan işkoliklik, uykusuzluğun afektif belirtiler ve afektif belirtilerin uykusuzluk üzerindeki etkilerini potansiyel olarak yoğunlaştıran bir düzenleyici değişken olarak işlev görebilir. Bu çalışmanın amacı, çalışanlar arasında uyku bozukluğu riskini değerlendirmek, işkoliklik düzeylerine göre uyku bozuklukları şiddetindeki farklılıkları incelemek ve uykusuzluk şiddeti ve afektif belirtiler arasındaki ilişkilerde işkolikliğin düzenleyici rolünü araştırmaktır.
Gereç ve Yöntem
Çalışmanın örneklemi gün içinde çalışan ve demografik özellikler, işkoliklik ve uyku bozukluğu ölçeklerini dolduran 459 kişiden (%68,41 kadın, ortalama yaş =41,14, standart sapma =10,90) oluşmaktadır.
Bulgular
Sonuçlar, çalışanların %40,31’inin en az bir uyku bozukluğu, %28,98’inin ise birden fazla uyku bozukluğu açısından risk altında olduğunu göstermiştir. İşkolikliği düşük olanlara kıyasla yüksek olan bireylerde solunumla ilişkili uyku bozukluğu, uykusuzluk, narkolepsi, huzursuz bacak/periyodik uzuv hareketi bozukluğu ve sirkadiyen ritim uyku bozukluğu puanları anlamlı derecede yüksek bulunmuştur. Düzenleyici değişken analizi, işkolikliğin uykusuzluk şiddeti ile afektif belirtiler arasındaki ilişkiyi anlamlı olarak düzenlediğini ancak afektif belirtiler ile uykusuzluk şiddeti arasındaki ilişkiyi düzenlemediğini göstermiştir. İşkoliklik artıkça uykusuzluk şiddeti ile afektif belirtiler arasındaki ilişki güçlenmektedir.
Sonuç
Bu bulgular, çalışanlar arasında uyku bozukluğu yaygınlığının yüksek olabileceğine işaret etmekte ve işkolikliğin uykusuzluğun afektif yükünü daha da ağırlaştırabileceğini ortaya koymaktadır. Hem uyku sağlığını hem de işkolikliği hedef alan müdahalelerin, çalışanların refahını artırmak için kritik öneme sahip olduğu görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Uyku bozuklukları, uykusuzluk, afektif belirtiler, işkoliklik, düzenleyici
Kaynakça
Chattu VK, Manzar MD, Kumary S, Burman D, Spence DW, Pandi-Perumal SR. The global problem of insufficient sleep and its serious public health implications. Healthcare. 2019;7(1):1.
Streatfeild J, Smith J, Mansfield D, Pezzullo L, Hillman D. The social and economic cost of sleep disorders. Sleep. 2021;44(11):132.
K Pavlova M, Latreille V. Sleep Disorders. Am J Med. 2019;132(3):292-299.
Xu T, Rugulies R, Vahtera J, et al. Workplace psychosocial resources and risk of sleep disturbances among employees. JAMA Netw Open. 2023;6(5):2312514.
Kurt Gök D, Peköz MT, Aslan K. Shift work and shift work sleep disorders: definition, symptoms and treatment. J Turk Sleep Med. 2017;4(1):30-34.
Swanson LM, Arnedt JT, Rosekind MR, Belenky G, Balkin TJ, Drake C. Sleep disorders and work performance: findings from the 2008 National Sleep Foundation Sleep in America poll. J Sleep Res. 2011;20(3):487-494.
Firat H, Yuceege M, Kiran S, et al. Absenteeism and delay to work due to sleep disorders in the Turkish adult population: a questionnaire-based national survey. Workplace Health Saf. 2019;67(1):27-35.
Glick DR, Abariga SA, Thomas I, et al. Economic impact of insufficient and disturbed sleep in the workplace. PharmacoEconomics. 2023;41(7):771-785.
Morin CM, Jarrin DC. Epidemiology of insomnia: prevalence, course, risk factors, and public health burden. Sleep Med Clin. 2022;17(2):173-191.
Şahan C, Tur MB, Demiral Y. The Relationship between psychosocial risks and sleep disorders in health care workers. J Turk Sleep Med. 2020;7(3):201-206.
Shahly V, Berglund PA, Coulouvrat C, et al. The associations of insomnia with costly workplace accidents and errors: results from the america insomnia survey. Arch Gen Psychiatry. 2012;69(10):1054-1063.
Riemann D, Espie CA, Altena E, et al. The European Insomnia Guideline: an update on the diagnosis and treatment of insomnia 2023. J Sleep Res. 2023;32(6):14035.
Morin CM, Buysse DJ. Management of Iinsomnia. N Engl J Med. 2024;391(3):247-258.
Wu TT, Zou YL, Xu KD, et al. Insomnia and multiple health outcomes: umbrella review of meta-analyses of prospective cohort studies. Public Health. 2023;215:66-74.
Espie CA, Pawlecki B, Waterfield D, Fitton K, Radocchia M, Luik AI. Insomnia symptoms and their association with workplace productivity: cross-sectional and pre-post intervention analyses from a large multinational manufacturing company. Sleep Health. 2018;4(3):307-312.
Gunes A, Sensoy B. Sleepiness, insomnia, and sleep quality of hospitalized patient with coronavirus disease-2019: sleep scale evaluation. J Turk Sleep Med. 2022;9(1):11-16.
Andreassen CS. Workaholism: an overview and current status of the research. J Behav Addict. 2014;3(1):1-11.
Taris TW, de Jonge J. Workaholism: taking stock and looking forward. Annu Rev Organ Psychol Organ Behav. 2024;11(1):113-138.
Andersen FB, Djugum MET, Sjåstad VS, Pallesen S. The prevalence of workaholism: a systematic review and meta-analysis. Front Psychol. 2023;14:1252373.
Clark MA, Michel JS, Zhdanova L, Pui SY, Baltes BB. All work and no play? A meta-analytic examination of the correlates and outcomes of workaholism. J Manag. 2016;42(7):1836-1873.
Ariapooran S. Sleep problems and depression in Iranian nurses: the predictive role of workaholism. Iran J Nurs Midwifery Res. 2019;24(1):30-37.
Kubota K, Shimazu A, Kawakami N, Takahashi M, Nakata A, Schaufeli WB. Association between workaholism and sleep problems among hospital nurses. Ind Health. 2010;48(6):864-871.
Kubota K, Shimazu A, Kawakami N, Takahashi M. Workaholism and sleep quality among japanese employees: a prospective cohort study. Int J Behav Med. 2014;21(1):66-76.
Schou Andreassen C, Ursin Holger, Eriksen HR. The relationship between strong motivation to work, “workaholism”, and health. Psychol Health. 2007;22(5):615-629.
Salanova M, López-González AA, Llorens S, del Líbano M, Vicente-Herrero MT, Tomás-Salvá M. Your work may be killing you! Workaholism, sleep problems and cardiovascular risk. Work Stress. 2016;30(3):228-242.
Menghini L, Balducci C. The daily costs of workaholism: a within-individual investigation on blood pressure, emotional exhaustion, and sleep disturbances. J Occup Health Psychol. 2024;29(4):201-219.
Meneo D, Samea F, Tahmasian M, Baglioni C. The emotional component of insomnia disorder: a focus on emotion regulation and affect dynamics in relation to sleep quality and insomnia. J Sleep Res. 2023;32(6):13983.
Konjarski M, Murray G, Lee VV, Jackson ML. Reciprocal relationships between daily sleep and mood: a systematic review of naturalistic prospective studies. Sleep Med Rev. 2018;42:47-58.
Andreassen CS, Griffiths MD, Sinha R, Hetland J, Pallesen S. The relationships between workaholism and symptoms of psychiatric disorders: a large-scale cross-sectional study. PLoS One. 2016;11(5):e0152978.
Schaufeli WB, Taris TW, Bakker AB. Dr Jekyll or Mr Hyde? On the differences between work engagement and workaholism. In: research companion to working time and work addiction. New horizons in management. Edward Elgar Publishing; 2006:193-217.
Robinson BE. The work addiction risk test: development of a tentative measure of workaholism. Percept Mot Skills. 1999;88(1):199-210.
Spence JT, Robbins AS. Workaholism: definition, measurement, and preliminary results. J Pers Assess. 1992;58(1):160-178.
Doğan T, Tel FD. Duwas İşkoliklik Ölçeği Türkçe formunun (DUWASTR) geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Univ Eğitim Fakültesi Derg. 2011;11(1).
Spoormaker VI, Verbeek I, van den Bout J, Klip EC. Initial validation of the SLEEP-50 questionnaire. Behav Sleep Med. 2005;3(4):227-246.
Yildirim A, Öğülmüş S, Yilmaz O, Boysan M. A psychometric investigation into the Turkish version of the SLEEP-50 questionnaire. J Cogn Behav Psychother Res. 2018;7(3):127-136.
Hayes AF. Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: a regression-based approach. 3rd ed. New York: Guilford Press; 2022. Available from: https://www.guilford.com/books/Introduction-to-Mediation-Moderation-and-Conditional-Process-Analysis/Andrew-Hayes/9781462549030
Brown TA. Confirmatory factor analysis for applied research. 2nd ed. New York: Guilford Publications; 2015.
Gaultney JF. The prevalence of sleep disorders in college students: impact on academic performance. J Am Coll Health. 2010;59(2):91-97.
Yassin A, Al-Mistarehi AH, Beni Yonis O, Aleshawi AJ, Momany SM, Khassawneh BY. Prevalence of sleep disorders among medical students and their association with poor academic performance: a cross-sectional study. Ann Med Surg. 2020;58:124-129.
Hertenstein E, Benz F, Schneider CL, Baglioni C. Insomnia-A risk factor for mental disorders. J Sleep Res. 2023;32(6):13930.
Baglioni C, Spiegelhalder K, Lombardo C, Riemann D. Sleep and emotions: a focus on insomnia. Sleep Med Rev. 2010;14(4):227-238.
Makhdoom IF, Malik NI, Atta M, et al. When workaholism is negatively associated with burnout: a moderated mediation. Front Public Health. 2022;10:9688.
Andreassen CS, Pallesen S, Torsheim T. Workaholism as a mediator between work-related stressors and health outcomes. Int J Environ Res Public Health. 2018;15(1):73.
Robbins R, Jackson CL, Underwood P, Vieira D, Jean-Louis G, Buxton OM. Employee sleep and workplace health promotion: a systematic review. Am J Health Promot. 2019;33(7):1009-1019.
Cossin T, Thaon I, Lalanne L. Workaholism prevention in occupational medicine: a systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(13):7109.
Gordon WV, Shonin E, Dunn TJ, Garcia-Campayo J, Demarzo MMP, Griffiths MD. Meditation awareness training for the treatment of workaholism: a controlled trial. J Behav Addict. 2017;6(2):212-220.
