Öz
Amaç
Bu çalışma kronik böbrek hastalığı nedeniyle hemodiyaliz tedavisi alan hastalara uygulanan progresif kas gevşeme egzersizlerinin (PKGE) uyku kalitesi üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı.
Gereç ve Yöntem
Araştırma 01 Mart-30 Eylül 2022 tarihleri arasında Konya ilinde özel bir diyaliz merkezinde hemodiyaliz tedavisi alan hastalar ile randomize kontrollü araştırma şeklinde 38 deney, 38 kontrol grubu olmak üzere toplam 76 hasta ile tamamlandı. Veriler “kişisel bilgi formu” ve “Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKİ) ile toplandı. Elde edilen verilerin istatistiksel analizi IBM SPSS 26 programında, iki bağımsız grup arasındaki farklılıkların değerlendirilmesinde, parametrik test ön şartlarını sağladığı durumda “Student’s t-test”; sağlanamadığında ise “Mann Whitney-U testi” kullanıldı. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkiye Fisher’s exact testi ve ki-kare testleri kullanılarak yapıldı.
Bulgular
PKGE yapılan deney grubunda PUKİ toplam uyku puanı ve PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku latansı, uyku süresi, uyku etkinliği, uyku bozukluğu, gündüz işlev bozukluğu alt boyutlarının puanının (uyku ilacı kullanımı alt boyutu hariç) kontrol grubuna göre sekizinci haftada olumlu yönde etkili olduğu belirlendi (p<0,001).
Sonuç
Bu sonuçlar doğrultusunda hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda PKGE’nin uyku kalitesini artırdığı saptanmış olup PKGE hakkında hemodiyaliz tedavisi alan hastalara eğitim verilerek egzersizlerin öğretilmesi önerilir.
Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, uyku kalitesi, progresif kas gevşeme egzersizi
Kaynakça
Kalantar-Zadeh K, Jafar TH, Nitsch D, Neuen BL, Perkovic V. Chronic kidney disease. Lancet. 2021;398(10302):786-802.
Webster AC, Nagler EV, Morton RL, Masson P. Chronic Kidney Disease. Lancet. 2017;389(10075):1238-1252.
Merlino G, Piani A, Dolso P, et al. Sleep disorders in patients with end-stage renal disease undergoing dialysis therapy. Nephrol Dial Transplant. 2006;21(1):184-190.
Hintistan S, Deniz A. Evaluation of Symptoms in Patients Undergoing Hemodialysis. Bezmialem Science. 2018;6:112-118.
Parvan K, Lakdizaji S, Roshangar F, Mostofi M. Quality of sleep and its relationship to quality of life in hemodialysis patients. J Caring Sci. 2013;2(4):295-304.
Hüzmeli C, Candan F, Koçkara AŞ, Akkaya L, Kayataş M. Relationship between restless leg syndrome an quality of sleep disorders in hemodialysis patients. Cumhuriyet Medical Journal. 2014;36(4):466-473.
Akyol A, Yurdusever S, Kırkayak AT, Sifil HM, Ecder T. Investigate of the Factors Affecting Sleep Problems of Hemodialysis Patients. Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2017;12(2):59-67.
Hamzi MA, Hassani K, Asseraji M, El Kabbaj D. Insomnia in hemodialysis patients: A multicenter study from morocco. Saudi J Kidney Dis Transpl. 2017;28(5):1112-1118.
Al-Jahdali HH, Khogeer HA, Al-Qadhi WA, et al. Insomnia in chronic renal patients on dialysis in Saudi Arabia. J Circadian Rhythms. 2010;8:7.
Rosdiana I, Cahyati A. Pengaruh Relaksasi Otot terhadap Insomnia Pasien Hemodialisis. Media Informasi. 2018;14(2):118-123.
Yang XX, Hao LY, Chen YY, Meng FJ. Effects of progressive muscle relaxation therapy on Maintenance Hemodialysis patients: a systematic review and meta-analysis. TMR Integrative Medicine. 2021;5:e21003.
Jacobson, E. The Technic of progressive relaxation. The Journal of Nervous and Mental Disease. 1924;60(6):568-578
Conrad A, Roth WT. Muscle relaxation therapy for anxiety disorders: it works but how? J Anxiety Disorder. 2007;21(3):243-264.
Sayed SE, Younis GAA. The Effect of Relaxation techniques on Quality of Sleep for Patients with End Stage Renal Failure Undergoing Hemodialysis. Menoufia Nursing Journal. 2016;1(2):25-37.
Saeedi M, Ashktorab T, Saatchi K, Zayeri F, Amir Ali Akbari S. The effect of progressive muscle relaxation on sleep quality of patients undergoing hemodialysis. Iranian Journal of Critical Care Nursing. 2012;5(1):23-28.
Rambod M, Pourali-Mohammadi N, Pasyar N, Rafii F, Sharif F. The effect of Benson’s relaxation technique on the quality of sleep of Iranian hemodialysis patients: a randomized trial. Complement Ther Med. 2013;21(6):577-584.
Amini E, Goudarzi I, Masoudi R, Ahmadi A, Momeni A. Effect of progressive muscle relaxation and aerobic exercise on anxiety, sleep quality, and fatigue in patients with chronic renal failure undergoing hemodialysis. International Journal of Pharmaceutical and Clinical Research. 2016;8(12):1634-1639.
Akgül M, Kelleci M. The effect of progressive relaxation exercise to hemodialysis patients on anxiety level and sleep quality. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences. 2020;23(4):508-515.
Purba TUP, Dharmajaya R, Siregar CT. The Effectiveness of Progressive Muscle Relaxation with Benson Relaxation on the Sleep Quality in Hemodialysis Patients. Indian Journal of Public Health Research & Development. 2020;11(1):1392-1396.
Buysse DJ, Reynolds CF 3rd, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index: a new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Res. 1989;28(2):193-213.
Agargun MY, Kara H, Anlar O. The validity and reliability of the Pittsburgh Sleep Quality Index. Turk Psikiyatri Derg. 1996;7(2):107-115.
Kırca K, Kutlutürkan S. Application of progressive relaxation exercises in cancer and treatment process. Journal of Health Science of Adıyaman University. 2020;6(2):258-267.
Turgay G, Eler ÇÖ, Ökdem Ş, Kaya S. The effect of progressive relaxation exercise on comfort level in hemodialysis patients. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2020;15(1):16-22.
Liu K, Chen Y, Wu D, Lin R, Wang Z, Pan L. Effects of progressive muscle relaxation on anxiety and sleep quality in patients with COVID-19. Complementary therapies in clinical practice. 2020;39:101132.
Özlü İ, Öztürk Z, Karaman Özlü Z, Tekin E, Gür A. The effects of progressive muscle relaxation exercises on the anxiety and sleep quality of patients with COVID‐19: A randomized controlled study. Perspectives in psychiatric care. 2021;57(4):1791-1797.
Harorani M, Davodabady F, Masmouei B, Barati N. The effect of progressive muscle relaxation on anxiety and sleep quality in burn patients: A randomized clinical trial. Burns. 2020;46(5): 1107-1111.
Aksu NT, Erdogan A, Ozgur N. Effects of progressive muscle relaxation training on sleep and quality of life in patients with pulmonary resection. Sleep and Breathing. 2018;22:695-702.
Chegeni PS, Gholami M, Azargoon A, Pour AHH, Birjandi M, Norollahi H. The effect of progressive muscle relaxation on the management of fatigue and quality of sleep in patients with chronic obstructive pulmonary disease: A randomized controlled clinical trial. Complement Ther Clin Pract. 2018;31:64-70.
Demiralp M, Oflaz F, Komurcu S. Effects of relaxation training on sleep quality and fatigue in patients with breast cancer undergoing adjuvant chemotherapy. J Clin Nurs. 2010;19(7-8):1073-1083.


